"Niesiemy pomoc - dajemy zdrowie"

Wojewódzki Szpital Specjalistyczny w Legnicy przy ul. Iwaszkiewicza 5, tel./fax. 76 72 11 000

Oleje roślinne


Jakie oleje stosować w codziennej diecie ?

        Oleje roślinne są bogatym źródłem niezbędnych nienasyconych kwasów tłuszczowych , a także witaminy E.

        Są wszechobecne w naszym codziennym życiu. Wykorzystywane do sporządzania potraw, produkcji margaryny i innych przetworzonych produktów spożywczych oraz w wytwarzaniu wielu produktów, które nie są żywnością ( kosmetyki, mydła).

I. Oliwa z oliwek.

        Zdrowotne właściwości oliwy z oliwek są nieocenione. Podobnie zresztą jak i oleje wytłaczane z orzechów, pestek dyni czy winogron.

Drzewo oliwne jest jedną z najstarszych roślin uprawianych przez człowieka. Oliwa z oliwek już w starożytności była bardzo cenionym produktem - to Homer prawie 3000 lat temu nazwał oliwę " złotym płynem", a współczesna medycyna dowiodła jej wszechstronnego działania. Warunki w jakich dojrzewają owoce, odpowiedni klimat i temperatura przyczyniają się do wyjątkowego smaku oliwy z oliwek.

Zawarte w oliwie jednonienasycone kwasy tłuszczowe i kwas oleinowy mają dobroczynne działanie na organizm człowieka.

Oliwa z oliwek jest integralnym składnikiem diety śródziemnomorskiej, która obecnie uważana jest za prawie idealny model odżywiania.

Dieta ta zapewnia zdrowie, ładną sylwetkę i dobre samopoczucie. Jest przy tym różnorodna, smaczna, i nie wymaga wielkich wyrzeczeń. Oliwa z oliwek obfituje w ;

  • związki mineralne- przede wszystkim fosfor, potas i żelazo,
  • witaminy z grupy B,
  • prowitaminę A, E i C.

Dzięki jednonienasyconym kwasom tłuszczowym :

  • spowalnia proces miażdżycy,
  • obniża ilość "złego" LDL i podnosi ilość dobrego cholesterolu HDL,
  • powoduje zmniejszenie lepkości krwi,
  • redukuje ryzyko zachorowań na astmę,
  • zapobiega tworzeniu się wolnych rodników - które odpowiedzialne są za powstawanie chorób tzw. cywilizacyjnych a związane jest to z zawartością dużej ilości naturalnych przeciwutleniaczy : witaminy E oraz polifenoli. Największa ilość przeciwutleniaczy zawiera oliwa extra vergine.

Ponadto oliwa z oliwek ma działanie ochronne na błonę śluzową żołądka i jelit. Pomaga również przy kłopotach z zaparciami - wystarczy rano na czczo wypić łyżkę oliwy z oliwek i popić ją szklanką ciepłej wody. Istotny jest również wpływ oliwy z oliwek na suchą skórę i włosy - działa ona odżywczo i regenerująco.


Oliwy z oliwek dostępne w sklepach różnią się jakością i ceną:

  1. Najlepsza i najdroższa jest oliwa extra vergine - naturalna , tłoczona na zimno w której zawartość wolnych kwasów tłuszczowych nie przekracza 1 % objętości. Oliwa ta polecana jest do jedzenia na surowo, oraz do gotowania.
  2. Oliwy zawierające powyżej 1% , ale poniżej 2% wolnych kwasów tłuszczowych, określane są mianem "vergine" . Można je również stosować na surowo, do gotowania, duszenia i smażenia.
  3. pozostałe rodzaje oliwy są gorszej jakości, bo uzyskane są inną metodą niż tłoczenie na zimno- mają one znacznie niższą cen.

 

II. Olej Lniany.

        Pierwsze udokumentowane doniesienia o leczniczych właściwościach lnu datowane są na czasy Greków i Rzymian około 650 lat p.n.e. Hipokrates w V wieku przed naszą erą zalecał stosowanie lnu w przypadku :

         - zapalenia błon śluzowych,

         - w bólach podbrzusza,

         - biegunce.


Olej lniany tłoczony na zimno posiada żółtawe zabarwienie, specyficzny zapach, lekko cierpki smak.


        Metoda tłoczenia na zimno - polega na produkcji oleju w temperaturze nie przekraczającej 50 ° C, dzięki temu składniki oleju zachowują swoje naturalne struktury i właściwości. Zdrowotne i lecznicze właściwości tego oleju są wynikiem zawartych w nim głównie nienasyconych kwasów tłuszczowych i lignanów.

Ze względu na nietrwałość kwasu tłuszczowego z rodziny omega 3 , który to pod wpływem:

  • światła,
  • powietrza,
  • wysokiej temperatury ulega szybkiemu procesowi utleniania, olej lniany przechowywany powinien być w warunkach chłodniczych bez dostępu światła i powietrza. Dostarczany do spożycia  bezpośrednio po zejściu z linii technologicznej z zachowaniem  koniecznych - chłodniczych warunków magazynowania i transportu. Olej ten koniecznie należy przechowywać w lodówce.  Po otwarciu butelka powinna być zużyta w ciągu 3 tygodni.

 

        Kwasy omega-3 zawarte w oleju lnianym mają fundamentalne znaczenie dla funkcjonowania naszego organizmu. Stanowią bowiem budulec dla:

a) tkanki mózgowej,

b) syntezy hormonów.


        Działanie oleju lnianego oraz siemienia lnianego (świeżo zmielonego - przyjmowanego w postaci surowej ) obejmuje wiele obszarów organizmu.

Brak odpowiedniej ilości kwasów Omega - 3 (zawartych w dużej ilości w oleju lnianym) w organizmie człowieka wiąże się między innymi ze schorzeniami:

  • serca, miażdżycą,
  • alergiami,
  • egzemami, zgrubieniem naskórka,
  • otyłością, cukrzycą,
  • nowotworami
  • depresją, agresją.


Spożywanie oleju lnianego wskazane jest dla:

  1. kobiet w ciąży - matka musi zaspokoić zapotrzebowanie płodu w niezbędne nienasycone kwasy tłuszczowe, ponieważ płód nie  jest w stanie samodzielnie ich syntetyzować,
  2. kobiet - może korzystnie wpływać na cykl miesiączkowy łagodząc dolegliwości( bóle głowy,depresje, ból podbrzusza, drażliwość  i obrzęk).
  3. dzieci i młodzieży - do prawidłowego rozwoju neuronów, które odpowiedzialne są za pamięć, wspomaga leczenie i zapobiega  nadpobudliwości dziecięcej,wspomaga równowagę hormonalna (trądzik),
  4. mężczyzn - stosowany pomocniczo w leczeniu schorzeń prostaty.

Ponadto wspomaga:

           - leczenie depresji (z kwasu omega 3 produkowane są hormony szczęścia serotonina i dopomina ),

           - procesy trawienne - osłania błony śluzowe na całej długości układu pokarmowego.

Przeciwdziała:

           - miażdżycy,

           - zawałowi serca,

           - chorobie nadciśnieniowej.

Zawarte w oleju lignany wykazują silne działanie antyoksydacyjne ( zapobiegają chorobom nowotworowym).

Stosowany, również ze względu na swoje dobroczynne działanie w kosmetologii ( do skór suchych z objawami do łuszczenia).

Olej lniany to naturalny produkt spożywczy o wyjątkowych walorach zdrowotnych.

 

III. Olej rzepakowy.


Rzepak nazywany jest również " oliwką północy".

Olej rzepakowy jest bogatym źródłem witamin rozpuszczalnych w tłuszczach:

  • A,
  • D3,
  • E,
  • K,

oraz niezbędnych nienasyconych kwasów tłuszczowych (NNKT). Tłuszcze zawierające NNKT posiadają wiele zalet:

  • przeciwdziałają chorobom serca i układu krążenia,
  • utrzymują prawidłowy pozom cholesterolu we krwi,
  • działają przeciwkrzepliwie,
  • wpływają na cykl metaboliczny komórek,
  • zapewniają optymalny rozwój mózgu i wzroku.


Olej rzepakowy jest bardzo dobrym olejem do smażenia, nie zmienia swoich właściwości, szybko osiąga wysoką temperaturę , łatwo ocieka z produktu usmażonego.

Może być wykorzystywany do:

           - sosów sałatkowych,

           - sałatek,

           - surówek.


        Chroni zawartą w pożywieniu witaminę C, oraz witaminy z grupy B przed szkodliwym działaniem światła i powietrza.

        Olej ułatwia przyswajanie witamin. Witamina K, beta - karoten obecne w warzywach, nie zostaną wchłonięte i przyswojone przez organizm jeżeli nie znajdą się w towarzystwie tłuszczu.Nawet niewielka ilość oleju usprawni wchłanianie witamin przez organizm.

        Wyprodukowanie i wprowadzenie do produkcji odmian rzepaku podwójnie ulepszonych doprowadziło do wyeliminowania z nasion rzepaku niepożądanego kwasu erukowego. Został zmieniony skład kwasów tłuszczowych. Zwiększyła się obecność kwasu oleinowego, który w organizmie ludzkim odpowiada za obniżenie szkodliwej frakcji cholesterolu we krwi ( LDL ) i podwyższenia obecności cennej formy tj. cholesterolu ( HDL). Bezerukowy olej rzepakowy zawiera kwasy linolowe i linolenowe, stanowiące prekursory witaminy F w ilościach zabezpieczających zapotrzebowanie organizmu ludzkiego.

Stosunki i ilości poszczególnych kwasów w oleju rzepakowym ustalają się niemal idealnie z punktu widzenia dietetyki.

        Olej z nasion podwójnie ulepszonych jest uznawany za zdrowy do stosowania w diecie człowieka, ze względu na wysoką zawartość NNKT, linolowego i linolenowego oraz ich właściwy stosunek ilościowy 2 :1. Olej rzepakowy ma zastosowanie :

  • do smażenia ze względu na odporność utleniania,
  • do duszenia i pieczenia,
  • do wyrobu majonezu,
  • do przyrządzania sałatek.

 

IV. Olej sojowy.


Znany już w starożytnym Egipcie.

        Powstaje przez tłoczenie ziaren soi zwyczajnej. Otrzymywany olej sojowy ma ciemno brazowe zabarwienie i charakterystyczny zapach. Zawiera wit E - zwaną witaminą młodości i życia.

        Spośród innych gatunków oleju wyróżnia się dużą zawartością lecytyny,która jest jednym z najważniejszych fosfolipidów znajdujących się w każdej komórce naszego organizmu. Zapobiega powstawaniu kamieni żółciowych, jest zalecana w stanach przemęczenia i osłabionej koncentracji, odgrywa znaczną rolę w przewodnictwie nerwowym. Dzięki zawartości kwasów tłuszczowych omega 3 zmniejsza ryzyko wystąpienia chorób układu krążenia.

        Olej sojowy jest doskonałym dodatkiem do wielu potraw. Sprawdza się idealnie jako główny składnik sosów i majonezów nadając im aksamitną konsystencję, podkreśla smak i aromat mięs i surówek - podnosząc jednocześnie wartość odżywczą przygotowanych dań.

 

V. Olej słonecznikowy.


        Słoneczniki hodowano w Meksyku przeszło 3 tysiące lat temu.

Europę podbiły dopiero za sprawą Hiszpanów. Na Półwysep Iberyjski ziarna słonecznika zostały sprowadzone z Meksyku w XVI wieku . W Europie, przez dłuższy czas słoneczniki pełniły funkcję roślin ozdobnych.

        Olej słonecznikowy uzyskiwany jest ze specjalnie dobranych nasion słonecznika poprzez wytłaczanie na zimno. Zimno tłoczony jest nadzwyczaj bogatym źródłem Witaminy E oraz wielonienasyconych kwasów tłuszczowych.

Witamina E:

  •  chroni organizm przed wolnymi rodnikami, dzięki czemu opóźnia procesy starzenia się ,
  •  wspomaga układ odpornościowy,
  •  likwiduje nocne skurcze łydek,
  •  zmniejsza ryzyko zachorowania na choroby układu krążenia,
  •  ogranicza tworzenie się blaszek miażdżycowych, zapobiegając zwężeniu się naczyń prowadzących do miażdżycy,
  •  wpływa na obniżenie cholesterolu, co jest istotne w profilaktyce chorób serca i układu krążenia.

        Olej słonecznikowy tłoczony na zimno stanowi doskonały składnik zdrowej , zbilansowanej diety.

        Nadaje się do potraw gotowanych i duszonych. Można go stosować na zimno jako dodatek do rożnego rodzaju sałatek i surówek.

        Nie należy go ogrzewać powyżej 100 o C , więc nie nadaje się do pieczenia i smażenia.

 

opracowała:
Zdzisława Wisniewska


źródła:

Dietetyka - Helena Ciborowska i Anna Rudnicka - wydawnictwo lekarskie PZWL

ELIOT - twój partner w olejowym świecie,

Encyklopedia Gazety Wyborczej,

żywienie a zdrowie - fundacja promocja zdrowia,

www.Primanatura.Pl

Zakłady diagnostyczno-terapeutyczne znajdujące się na terenie Wojewódzkiego Szpitala Specjalistycznego w Legnicy


Zakład radioterapii Stacja dializ Centrum
krwiodawstwa
Zakład
endoskopii
Zakład
diagnostyki
obrazowej
Zakład
rehabilitacji
Apteka
ogólnodostępna
Sklep Medyczny
dolnośląskie centrum onkologii

avitum-logo

  radimed logo starmedica  logo reh med logo maxfarm emag