"Niesiemy pomoc - dajemy zdrowie"

Wojewódzki Szpital Specjalistyczny w Legnicy przy ul. Iwaszkiewicza 5, tel./fax. 76 72 11 000

Dieta łatwo strawna niskobiałkowa

 

 

DIETA ŁATWO STRAWNA NISKOBIAŁKOWA

 

 

Zastosowanie i cel diety

 

Dieta łatwo strawna niskobiałkowa jest stosowana w chorobach nerek i wątroby przebiegających

z niewydolnością tych narządów.

 

Zadaniem diety jest :

1. zapobieganie nadmiernemu wytwarzaniu toksycznych dla organizmu produktów przemiany białkowej,

2. ochrona zmienionych chorobowo narządówwątroby, nerek,

3. utrzymanie możliwie dobrego stanu odżywienia pacjenta przez dostarczenie potrzebnej ilości energii i składników pokarmowych.

 

Charakterystyka diety.

Dieta ustalana jest indywidualnie dla każdego pacjenta. Zapotrzebowanie energetyczne wynosi około 35 kcal / kg masy ciała. Waha się w granicach 20002500 kcal na dobę. Zaplanowana dieta powinna zapewnić realizację potrzeb energetycznych chorego i nie dopuszczać do ich niedoborów.

W diecie stosowanej w niewydolności wątroby głównym źródłem energii dla organizmu węglowodany, tłuszcze w tej jednostce chorobowej obciążają chory narządw stanach ostrych produkty tłuszczowe zaleca się z diety całkowicie wykluczyć. W niewydolności nerek kalorie niebiałkowe pokrywają produkty bogatoenergetycznewęglowodanowe i tłuszczowe.

Charakterystyczna cecha diety jest zmniejszona ilość białka do granic tolerancji tego składnika przez chorego.

Dieta niskobiałkowa dostarcza 4050 g białka / dobę czyli około 0,60,7 g na / kg należnej masy ciała . W przypadku zaawansowanej niewydolności nerek lub wątroby ograniczenia tego składnika dużo większe, wówczas zaleca się poniżej 0,6 g / kg należnej masy ciała, jest to poniżej 40 g / dobę.

Tłuszcze w chorobach nerek nie wymagają ograniczeniu , ale z uwagi na zwiększone stężenie lipidów powinno uwzględnić się tłuszcze roślinne i pochodzące z ryb morskich.

Źródłem węglowodanów produkty zbożowe.

 

Ilość węglowodanów w diecie ulega zwiększeniu w chorobach wątroby, związanych z niewydolnością tego narządu, i w nietolerancji tłuszczu. W tym przypadku dużemu ograniczeniu podlegają nie tylko białka, lecz i tłuszcze, dieta więc jest typowo węglowodanowa.

Diety niskobiałkowe nie zapewniają realizacji zapotrzebowania na wapń, żelazo i witaminy rozpuszczalne w wodzie. Wskazana jest suplementacja tych pierwiastków .

 

Uwagi technologiczne.

Potrawy przyrządza się metodą gotowania, duszenia i pieczenia bez dodatku tłuszczu. Podprawia się zawiesiną z mąki i śmietany lub mleka, kefiru, jogurtu. Tłuszcz ( masło , olej ) należy dodać do gotowych potraw.

Wszystkie posiłki przyrządza się bez dodatku soli, a dozwoloną jej ilość podaje się osobno.

W celu polepszenia smaku potraw można je zakwasić, np.: sokiem z cytryny , kwaskiem cytrynowym, kwaśnym mlekiem, kiszonym żurkiem, serwatką, galaretką lub kisielem owocowym.

Smak potraw podnoszą przyprawy ziołowe zarówno świeże jak i suszone : zielona pietruszka, koperek, seler naciowy, kminek, bazylia, melisa, mięta, estragon, kolendra, tymianek, majeranek, słodka papryka, cynamon i wanilia.

Z uwagi na zmniejszenie płynów, często ogranicza się zupy - można je z diety wykluczyć.

Ilość warzyw i owoców zmniejsza się z uwagi na zawartość w nich sporej ilości potasu i wody .

Zalecane jest wypłukiwanie potasu z ziemniaków i warzyw przez moczenie, odlewanie wody w trakcie gotowania i niewykorzystywania wywarów.

Należy ściśle przestrzegać ilości białka w diecie. Białko zwierzęce ( mimo niewielkiej ilości ) powinno być rozłożone na trzy główne posiłki.

 

W chorobach wątroby przebiegających z zaawansowaną niewydolnością wykluczyć należy produkty tłuszczowe i zwiększyć podaż warzyw i owoców o około 200g.

 

 

Produkty

i

potrawy

Zalecane

Zalecane

w umiarkowanych

ilościach

Przeciwwskazane

NAPOJE

 

Herbata z cytryną, herbata z mlekiem, kawa zbożowa z mlekiem, mleko, kefir, jogurt 2 % tłuszczu, napoje owocowowarzywne, soki owocowo- warzywne, koktajle w dozwolonej ilości płynów.

Kakao, płynna czekolada, napoje alkoholowe, kawa naturalna.

PIECZYWO

Pszenne, niskobiałkowe, niskosodowe.

 

Zwykłe pieczywo solone.

DODATKI

DO

PIECZYWA

Masło, dżem, marmolada, miód.

Ser twarogowy, serek homogenizowany, mięso gotowane, jaja, pasty serowowarzywne, seroworybne, mięsno - jarzynowe.

Wędliny, konserwy, sery dojrzewające żółte, topione, sery pleśniowe, serFETA,Fromage, ryby wędzone, śledzie marynowane.

ZUPY

I

SOSY

GORĄCE

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Sosy, łagodne, zaciągnięte żółtkiem, zaprawione masłem, zagęszczone skrobią pszenną, ziemniaczaną: koperkowy, cytrynowy, potrawkowy

Krupnik, jarzynowe z dozwolonych warzyw, ziemniaczana, przetarte owocowe, zaprawiane skrobią pszenną lub ziemniaczaną , z dodatkiem świeżego masła, miękkiej margaryny lub zaciągnięte żółtkiem

Na wywarach mięsnych, kostnych, grzybowych, rosoły, buliony, kapuśniak, ogórkowa, z nasion strączkowych, zaprawiane mąką, kwaśną śmietaną, zasmażkami, zupy w proszku.

 

 

Sosy ostre na wywarach mięsnych, kostnych, grzybowych, zasmażane.

DODATKI

Do

ZUP

Grzanki z pieczywa niskobiałkowego, ziemniaki, makarony z mąki niskobiałkowej.

Kasze, ryż.

Dodatki z jajkami, mięsem, nasiona roślin strączkowych, jaja gotowane, na twardo, kluski francuskie, groszek ptysiowy.

MIĘSO

DRÓD

RYBY

 

Chude gatunki: cielęcina, młoda wołowina, królik, kurczak, indyk, chude ryby gotowane: dorsz, pstrąg , karmazyn, lin, okoń, fladra, morszczuk, mintaj, płastuga, makrela.

Potrawy gotowane, duszone, bez dodatku tłuszczu, , potrawki, budynie, pulpety z dodatkiem skrobi lub pieczywa niskobiałkowego.

Wszystkie w większych ilościach, tłuste gatunki: wieprzowina, baranina, gęsi, kaczki, tłuste ryby : węgorz, łosoś, sum. Potrawy smażone, pieczone, duszone w sposób konwencjonalny, marynowane, wędzone.

POTRRAWY

PÓŁMIĘSNE

I

BEZMIĘSNE

Budynie z mięsa gotowanego, kasz i warzyw, risotto z warzywami, ryż z jabłkami

Zapiekanki z kasz, warzyw i mięsa, kluski ziemniaczano- serowe z mąki niskobiałkowej.

Bigos , fasolka po bretońsku, potrawy smażone na tłuszczu, bliny, krokiety, kotlety.

TŁUSZCZE

Masło, olej : sojowy, słonecznikowy, rzepakowy bezerukowy, kukurydziany, oliwa z oliwek i margaryny miękkie.

Śmietanka.

Smalec, słonina, boczek, łój, margaryny twarde, kwaśna śmietana.

WARZYWA

 

Pomidor bez skórki, marchew, dynia, buraki, kabaczek, szparagi, pietruszka, seler, szpinak, sałata zielona, cykoria, rabarbar, fasolka szparagowa, groszek zielony, kalafior, brokuły. Warzywa gotowane, rozdrobnione, w formie puree z masłem, drobno starte surówki.

Kiszone, konsewowane z octem, warzywa solone, nasiona roślin strączkowych, ogórki, czosnek, cebula, brukiew, rzepa, kalarepa, zasmażane, grubo starte surówki, warzywa w dużej ilości.

ZIEMNIAKI

Gotowane, w postaci puree.

 

Ziemniaki smażone: frytki, placki, pyzy, chipsy.

OWOCE

 

Jagodowe, cytrusowe, jabłka, morele, brzoskwinie, winogrona bez pestek, wiśnie, melon, kiwi, śliwki.

Owoce niedojrzałe, suszone, gruszki, daktyle, czereśnie, kawon, owoce marynowane, owoce w nadmiernej ilości.

DESERY

Kisiele z dozwolonych owoców, galaretki, ciastka ze skrobi pszennej i ziemniaczanej.

Kompoty, budyń mleczny ze skrobią ziemniaczaną lub pszenną ( płynne desery wlicza się do ogólnych ilości płynów).

Tłuste kremy z używkami, desery z przeciwwskazanych owoców, z czekoladą , orzechami, ciasta.

PRZYPRAWY

Sok z cytryny, kwasek cytrynowy, cukier, pietruszka, zielony koperek, majeranek, rzeżucha, kminek, melisa, papryka słodka, estragon, bazylia, tymianek, wanilia, cynamon.

Ocet winny, sól, pieprz

ziołowy, vegeta, jarzynka.

Ocet, pieprz, musztarda, papryka ostra, chrzan, magii, kostki bulionowe,

ziele angielskie, liść laurowy

 

 

Dzienna racja powinna zawierać:

białko ogółem - 8 % sumy dobowego zapotrzebowania energetycznego.

Tłuszcz - 30 % sumy dobowego zapotrzebowania energetycznego.

Węglowodany - 62 % sumy dobowego zapotrzebowania energetycznego.

 

Przykład diety łatwo strawnej niskobiałkowej na 2000 kcal i 40 g białka

 

I Śniadanie :

herbata z cytryną ( 250 ml )

pieczywo niskobiałkowe, niskosodowe ( 100 g )

masło ( 15 g )

ser twarogowy ( 50 g )

przecier owocowy ( brzoskwinie 100 g)

miód ( 40 g)

II Śniadanie:

bułka niskobiałkowa , niskosodowa ( 50 g)

margaryna miękka ( 10 g )

pomidor ( 100 g – bez skórki),

Obiad:

żurek z ziemniakami ( 250 ml, ziemniaki 100 g )

makaron nitki niskobiałkowy ( 70 g )

z mięsem ( 50 g ) i włoszczyzną ( 100g bez kapusty)

Podwieczorek: mus owocowy ( 100g ) z bita śmietaną ( 40 g )

Kolacja:

ryż ( 70 g ) z jabłkami ( 100g)

bawarka ( 250 ml )

 

 

opracowała: Zdzisława Wiśniewska

na podstawie:

Dietetyka. Żywienie zdrowego i chorego człowieka” mgr Helena Ciborowska, mgr Anna Rudnicka.

Żywienie człowieka zdrowego i chorego” pod redakcją prof. dr hab. Jana Hasika

Zakłady diagnostyczno-terapeutyczne znajdujące się na terenie Wojewódzkiego Szpitala Specjalistycznego w Legnicy


Zakład radioterapii Stacja dializ Centrum
krwiodawstwa
Zakład
endoskopii
Zakład
diagnostyki
obrazowej
Zakład
rehabilitacji
Apteka
ogólnodostępna
Sklep Medyczny
dolnośląskie centrum onkologii

avitum-logo

  radimed logo starmedica  logo reh med logo maxfarm emag