"Niesiemy pomoc - dajemy zdrowie"

Wojewódzki Szpital Specjalistyczny w Legnicy przy ul. Iwaszkiewicza 5, tel./fax. 76 72 11 000

Jaja


Jaja na zdrowie?

Z żywieniowego punktu widzenia jajka stanowią skumulowane źródło większości podstawowych składników odżywczych, zawierają wysokowartościowe, łatwo przyswajalne białko. Są szczególnie bogate w żelazo, cynk, fosfor(niezbędny do budowy zębów i paznokci), selen, witaminy z grupy B. Jajka są dobrym źródłem przeciwutleniaczy (witaminy E,A i beta-karotenu), chroniących nas przed szkodliwym działaniem wolnych rodników. Żółtko to również źródło luteiny. Barwnik ten działa jak wewnętrzne okulary przeciwsłoneczne. Filtruje szkodliwe dla oczu światło niebieskie i zapobiega uszkodzeniom siatkówki.

Ponadto żółtko jaj stanowi największe źródło pokarmowe lecytyny, niezbędnej do budowy choliny. Umożliwia ona przesyłanie impulsów, mających wpływ na jakość pamięci, pełni również funkcję w przyśpieszaniu usuwania tłuszczu z wątroby, zapobiega odkładaniu na ścianach tętnic. Odchudza. Ale uwaga! Tylko białko. Gdy oddzielisz je od żółtka, dostarczy zaledwie 14 kcal.

Ze względu na wysoką wartość biologiczną, białko jaja kurzego uznawane jest za wzorzec, względem którego porównywane są białka zawarte w innych produktach spożywczych, zarówno roślinnych, jak i zwierzęcych. W zasadzie jedynym składnikiem, którego brak w jajkach jest witamina C, której nie ma w produktach pochodzenia zwierzęcego.

Oczywiście produkt, który ma tyle zalet nie może pozostać bez wad - w przypadku jaj za potencjalną wadę można uznawać wysoką zawartość cholesterolu. Osoby, które w choć minimalnym stopniu interesują się medycyną, wiedzą, że wysokie stężenie cholesterolu we krwi jest czynnikiem ryzyka niedokrwiennej choroby serca.

W obecnych zaleceniach żywieniowych propagowanych przez Harvad School w nowej piramidzie żywienia, można jeść 2 jaja dziennie, ale w sytuacji, gdy nie ma innych produktów pochodzenia zwierzęcego. W przeciwnym razie liczbę zmniejszamy w zależności od ilości spożytych produktów pochodzenia zwierzęcego. Trzeba jednak pamiętać, że zalecenia te nie są takie same dla wszystkich. W 1999 roku dr Frank B. Hu oraz jego współpracownicy z Harvardzkiej Szkoły Zdrowia Publicznego (Harvard School of Public Health) stwierdzili, że osoby jedzące 1 jajko dziennie nie są zagrożone chorobą wieńcową, pod warunkiem że są zdrowe. W przypadku osób obciążonych schorzeniami takimi jak: cukrzyca, nowotwory, choroby układu krążenia, nawet jedno jajko dziennie to wystarczająco dużo, by podnieść stężenie cholesterolu we krwi. Dlatego też zaleca się, aby osoby z zaburzeniami metabolicznymi, zwłaszcza z cukrzycą czy hiperlipidemią, ograniczały liczbę spożywanych jajek. Najlepiej byłoby, gdyby w ogóle zrezygnowały z żółtek - jedno żółtko to ok. 200 mg cholesterolu, podczas gdy przy zaburzeniach tego typu zaleca się, by całkowita ilość cholesterolu dostarczona wraz ze spożytymi posiłkami nie przekraczała 300 mg. Dobrą wiadomością jest to, że nawet mając problemy zdrowotne nie musimy unikać białek jaj, które są prawie całkowicie beztłuszczowe i pozbawione cholesterolu.

Jajko jako alergen
Pamiętajmy, że białko jaja kurzego jest silnym alergenem. Na liście produktów wywołujących uczulenia zajmuje drugie miejsce za białkami mleka. Dlatego jajek nie mogą jeść osoby uczulone, dzieci poniżej 12. miesiąca życia ze skłonnością do alergii.

Czy znasz takie?

1. Jaja przepiórcze. Wykorzystuje się je w diecie dzieci uczulonych na białko kurze. Jedno kurze jajko można zastąpić trzema, czterema przepiórczymi. Mają więcej żółtka, mniej tłuszczu. Jest w nich więcej składników mineralnych i witamin.

2. Jaja strusie. Jedno jajo waży ok. 1650 g. Zawiera ok. kilograma białka i 320 g żółtka. Ma co prawda sporo cholesterolu, ale nawet pięć razy więcej cennych nienasyconych tłuszczów niż jaja kurze.

3. Jaja gęsie. Podobnie jak kacze są dość pożywne, ale ciężkostrawne. Zawierają dużo tłuszczu. Mają oleisty smak, dlatego najczęściej wykorzystuje się je do wypieków.

Smażone czy gotowane?
Najzdrowsze są jajka gotowane na miękko (2–3 minuty od zagotowania się wody). Smaczna i lekkostrawna jest także jajecznica na parze, najlepiej bez tłuszczu i ze szczypiorkiem. W związku z wirusem ptasiej grypy zaleca się gotowanie jajek na twardo ok. 8–10 minut. Trzeba jednak pamiętać, że zbyt długie gotowanie jaj (powyżej 10 minut) powoduje straty witamin i obniża ich wartość odżywczą nawet o ok. 40 procent. Wokół żółtka powstaje wówczas zielona obwódka, co jest spowodowane połączeniem zawartej w nim siarki z żelazem.

Podsumowanie

Jeżeli jesteś zdrowy, możesz jeść jajka (2 szt dziennie lub mniej w zależności od ilości spożywania innych produktów pochodzenia zwierzęcego ) i nie martwić się o poziom cholesterolu. Jeśli natomiast chorujesz na choroby podane wyżej to ewentualne spożywanie jaj musisz skonsultować z dietetykiem / lekarzem albo ich nie jeść wcale.

Opracowała:
starszy dietetyk Anna Jastrzębska

Źródło: 
Władysław Kierst ,,Nauka o żywieniu zdrowego i chorego człowieka''
Claudia Daiber ,, Mały poradnik zdrowego odżywiania''
Zofia Wieczorek- Chełmińska ,,Dietetyczna książka kucharska''

Zakłady diagnostyczno-terapeutyczne znajdujące się na terenie Wojewódzkiego Szpitala Specjalistycznego w Legnicy


Zakład radioterapii Stacja dializ Centrum
krwiodawstwa
Zakład
endoskopii
Zakład
diagnostyki
obrazowej
Zakład
rehabilitacji
Apteka
ogólnodostępna
Sklep Medyczny
dolnośląskie centrum onkologii

avitum-logo

  radimed logo starmedica  logo reh med logo maxfarm emag